Η ΑΓΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, ΕΣΤΙΝ Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΗΣ, Η ΑΠΟ ΚΑΤΑΒΟΛΗΣ ΚΟΣΜΟΥ, (Αγιος Νεκταριος)

   

Κατωτέρω παραθέτομεν αὐτούσιον τὴν ὑπὸ ἡμερομηνίαν 21 Δεκεμβρίου 1878 Πρᾶξιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Αὐτοκεφάλου Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδοςδι᾽ ἧς Καταδικάζονται αἱ Αἱρέσεις τοῦ Ἀποστόλου Μακράκη περὶ τοῦ Τρισυνθέτου καὶ περὶ τῆς

 συχνῆς καὶ ἄνευ νηστείας Μεταλήψεως τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

 Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Οἱ κατὰ πᾶν τὸ Θεόσωστον Ἑλληνικὸν Βασίλειον Σεβασμιώτατοι Ἀρχιεπίσκοποι καὶ Ἐπίσκοποι, εὐλαβέστατοι Ἱερεῖς, ὁσιώτατοι Ἱερομόναχοι καὶ λοιποὶ ἁπαξάπαντες εὐλογημένοι Χριστιανοί, χάρις εἴη ὑμῖν ἅπασι καὶ εἰρήνη παρὰ Θεοῦ Κυρίου Παντοκράτορος.

 Καθῆκον ἱερόν καὶ ἀπαράβατον ὑπό τε θείων καὶ ἱερῶν Κανόνων ἐπιβεβλημένον αὐτῇ συνειδυῖα ἡ Σύνοδος,καὶ ὑπὸ τῶν τῆς πολιτείας Νόμων ἐπιτασσόμενον, ὅπως προνοῇ περὶ τῆς ἀπαρατρέπτου ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τηρήσεως τῆς ὀρθῆς διδασκαλίας, καὶ τῶνἀνέκαθεν ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ παραδεδεγμένων, καὶ τῆς ἐν τῇ αὐτῇ ἐμμονῆς ὑμῶν, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, εὐλόγως ἀπαραίτητον κρίνει οὐμόνον ἐν γένει νὰ ὀρθοτομῇ τὸν λόγον τῆς τοῦ Κυρίου ἀληθείας, ἀλλὰ καὶ εἰδικῶς τὸ ζιζάνιον, ἄν που ἤθελεν ἀναφυῇ, ἅμα ἐμφανιζόμενον ἐν τῷ χριστιανικῷ ὀρθοδόξῳ πληρώματι νὰ ἐκριζοῖ, καὶ τὸ νοσοῦν μέλος διά τοῦ θείου λόγου νὰ θεραπεύῃ. Τοιοῦτον εἰδικὸν καθῆκον πληροῦσα ἀναγγέλει εἰς ὑμᾶς ὅ,τι ἐπιβάλλεται αὐτῇ νὰ τελέσῃ καὶ νῦν διὰ τοῦ παρόντος.

 Μετ᾽ ἀφάτου ἄλγους ἔβλεπεν ἡ Σύνοδος ἀπό τινων ἐτῶν, ὅτι θρησκευτικὸν σκάνδαλον ὑπούλως καὶ ἡρέμα ἐσκευωρεῖτο οὐ μόνον ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Βασιλείου, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ αὐτοῦ, μετὰ μείζονος δ᾽ ἔτι κατεῖδεν αὐτὸ τελευταῖον θράσους ἐκδηλωθὲν καὶ ἀποκαλυφθέν. Σπεῖρα ἀνθρώπων, ἀπονενοημένων μὲν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ, θρασυτάτων δὲ ἐν τῇ πράξει, ἐπεχείρησαν ν᾽ ἀναπτύξωσι καὶ διαδώσωσιν, ὅσον δυνηθῶσιν εὐρύτατα, διδασκαλίας ἀντιστρατευομένας πρὸς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ νὰ ἱδρύσωσι παρασυναγωγήν, ἐν ᾗκαινοτομοῦσιν αὐθαδῶς καὶ περὶ τὴν τῶν μυστηρίων τέλεσιν. Καὶ γιγνώσκει μὲν ἡ Σύνοδος τὴν ἀκλόνητον εὐσέβειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἒθνους καὶ τὴν πατροπαράδοτον ἐμμονήν αὐτοῦ ἐν τῇ Ὀροδόξῳ πίστει, οὐδ᾽ ἀμφιβάλλει τὸ παράπαν περὶ τοῦ ματαίου καὶ ἀτελεσφορήτου τῶν ἀγώνων τῶν νέων τούτων ἑτεροδιδασκάλων· χάριν ὅμως προφυλάξεως τῶν ἁπλουστέρων καὶ πρὸς νουθεσίαν τῶν ἀκροωμένων τῆς ἑτεροδιδασκαλίας τῶν ἀνθρώπων τούτων, δέον ἔκρινε ν᾽ ἀπευθύνῃ πρὸς ἅπαντας τὴν παραινετικήν ταύτην__ αἵρεσις τῶν δυσσεβῶν Οὑαλεντινιανῶν, Τατιανοῦ καὶ Ἀπολλιναρίου καὶ τῶν τούτοις ὁμοίων, ὅτι δηλαδὴ ὁ ἂνθρωπος εἶνε τρισύνθετος καὶ τρισυπόστατος κατὰ τὰς λέξεις τοῦ Μακράκη, συγκείμενος ἐκ σώματος, ψυχῆςκαὶ πνεύματος· ὧν τὸ μὲν σῶμα καὶ ἡ ψυχή λαμβανόμενα ἐκ τῆς γῆς, καὶ φθαρτὰ ὄντα κατ᾽ αὐτόν, συγγενῶνται καὶ συναποθνήσκουσι, τὸ δὲ πνεῦμα μόνον οὐσία ἄϋλος ὂν καὶ αὐθυπόστατος ἀπὸ τῆς ψυχῆς, εἶνε ἄφθαρτον καὶ ἀθάνατον, καὶ ἀποτελεῖ κατ᾽ αὐτὸν τὸ τρίτον καὶ κυριώτερον συστατικὸν τοῦ ἀνθρώπου.Περὶ δὲ τὸ τελετουργικὸν μέρος καὶ μάλιστα περὶ τὰ μυστήρια τῆς θείας μεταλήψεως καὶ τῆς ἱερᾶς ἐξομολογήσεως καινοτομοῦσι τὰ ἑξῆς·

Πρῶτον μὲν τῆς ἀκολουθίας τῆς θείας λειτουργίας πολλά μέρη ἀπέκοψαν·

Δεύτερον κοινωνοῦσι κατὰ πᾶσαν Κυριακὴν ἐξομολογούμενοι ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα αὐτῶν δημοσίᾳ, λαϊκοὶ πρὸς λαϊκοὺς ἢ κληρικοὶ πρὸς κληρικοὺς καὶ τἀνάπαλιν.

Τρίτον μὴ ἀρκεσθέντες εἰς τοῦτο καὶ γυναίκας ἐξομολογητρίας, καθ᾽ ἃς ἡ Σύνοδος ἔχει πληροφορίας, κατέστησαν. Τελευταῖον δὲ κατεβίβασαν τὴν Ἱερότητα τοῦ μυστηρίου τῆς θείας Εὐχαριστίας τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωσιν εἰς τοὺς περὶ αὐτοὺς νὰ προσέρχωνται εἰς κοινωνίαν τοῦ ἀχράντου Σώματος καὶ Αἵματος τοῦ Κυρίου ἡμῶνἸησοῦ Χριστοῦ ἄνευ τῆς διατεταγμένης καὶ καθιερωμένης δοκιμασίας, ἀπαιτούσης τὴν ἐνώπιον πνευματικοῦ ἱερέως ἐξομολόγησιν, καὶ τὴνπροσήκουσαν προπαρασκευήν δι ἀληθοῦς νηστείας ἐσωτερικῆς τε καὶ ἐξωτερικῆς κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν ἱερὰν αὐτῆς παράδοσιν· διότι ἀληθὴς νηστεία εἶναι οὐχὶ μόνον ἡ ὑπὸ βρωμάτων ἀποχή, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπὸ τῶν παθῶν ἀλλοτροίωσις.

Τοιοῦτο τὸ δεινὸν σκάνδαλον ὅπερ οἱ βαρέως νοσοῦντες προεστῶτες τῆς συναγωγῆς ταύτης πάσῃ δυνάμει καὶ νὰ ἐνισχύωσι καὶ νὰ ἐξαπλῶσιν ἀγωνίζονται, παρανοήσαντες τὴν μακροθυμίαν τῆς τε Ἐκκλησίας καὶ πολιτείας.

Ἡ Σύνοδος ἑπομένη ταῖς Ἁγίαις Γραφαῖς, τοῖς ὅροις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, τοῖς θείοις καὶ ἱεροῖς τῆς Ἐκκλησίας Πατράσι, τοῖς ἑρμηνευταῖς, καὶ καθ᾽ ὅλου τῇ Ἱερᾷ τῆς Ἐκκλησίας παραδόσει, ἐν οἷς τρανῶς τὸ δισύνθετον τοῦ ἀνθρώπου διδάσκεται, καὶ ἐμπεριστατωμένως ἀναπτύσσεται, σφοδρῶς ἀποκηρύσσει τὴν κακοδοξίαν καὶ ἑτεροδιδασκαλίαν ταύτην, καὶ παραινεῖ καὶ προτρέπει μητρικῶς πάντας τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανούς νὰ ἀπέχωνται μὲν τὸ παράπαν ταύτης, ἔχωνται δὲ στερρῶς τῆς ὀρθῆς περὶ συστάσεως τοῦ ἀνθρώπου διδασκαλίας, καθ᾽ ἣν τὸ μὲν σῶμα εἶναι εἰλημμένον ἐκ τῆς γῆς, καὶ ἑπομένως θνητὸν καὶ φθαρτόν, ἡ δὲ ψυχὴ εἶναι ἡ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἄϋλος οὐσία καὶ ἀθάνατος, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑλικὸν καὶ θνητὸν σῶμα, τὸ δὲ πνεῦμα εἶναι ἡ αὐτὴ πάλιν ἄϋλος οὐσία, δηλαδὴ ἡ ψυχή, ἀσχέτως πρὸς τὸ σῶμα, ἡ ἐν σχέσει πρὸς τὸν Θεὸν θεωρουμένη, ἢ αἱ ἀνώτεραι δυνάμεις τῆς αὐτῆς ἀΰλου οὐσίας, τῆς ψυχῆς.

Καὶ ἡ Γραφὴ καὶ οἱ Πατέρες καὶ οἱ ἑρμηνευταὶ καὶ οἱ ὅροι τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων οὕτως ἐννοοῦσι τήντε ψυχὴν καὶ τὸ πνεῦμα, ὡς μίαν καὶτὴν αὐτήν, δῆλον ὅτι, ἄϋλον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ οὐσίαν. Πρῶτον δὲ νῦν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ κοινωνίᾳ δημοσιεύεται διὰ τῆς ἄνωθι μνημονευθείσης ἐφημερίδος τοῦ «Λόγου» καὶ παρὰ τοῦ ἐκδότου αὐτῆς Μακράκη διδάσκεται, ὅτι ἡ ψυχὴ εἶνε εἰλημμένη ἐκ τῆς γῆς, ὡς καὶ τὸ σῶμα, καὶ ἑπομένως θνητή, καὶ ὅτι τὸ πνεῦμα εἶνε δῆθεν τὸ τρίτον καὶ κυριώτερον συστατικόν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ὁποῖον θεωρῶν οὐσιωδῶς διάφορον τῆς ψυχῆς συγχέει πρὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλ᾽ ὅμως οὐδόλως τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἀποτελεῖ τρίτον συστατικὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ διὰ τῶν χαρισμάτων αὐτοῦ φωτίζει τὸν νοῦν τοῦ ἀνθρώπου, ἐξαγνίζει τὴν καρδίαν, καὶ ἐνισχύει τὴν θέλησιν αὐτοῦ πρὸς τὸ ἀγαθόν. Διὰ τῆς ὅλως ἡμαρτημένης διδασκαλίας αὐτοῦ ὁ περί οὗ ὁ λόγος Μακράκης περιπίπτει ἔνθεν μὲν εἰς τὴν πλάνην τῶν ὑλιστῶν τῶν ἀρνουμένων τὴν ἀθανασίαν τῆς ψυχῆς, ἔνθεν δὲ εἰς τὴν τοῦ πανθεϊσμοῦ ὅστις συγχέει τὸ ἀνθρώπινον πνεῦμα πρὸς τὸ θεῖον Πνεῦμα.

Ἡ ὀρθὴ περὶ τῆς συστάσεως τοῦ ἀνθρώπου καὶ μόνη ἀκήρατος καὶ γνησία διδασκαλία εἶνε μία καὶ ἡ αὐτὴ ἀπ᾽ αἰώνων. Κατ᾽ αὐτήν, περιεχομένην, ἔν τε ταῖς Ἁγ. Γραφαῖς, τοῖς ἱεροῖς Πατράσι καὶ ἐν τοῖς ὅροις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ἀκουομένην δὲ καθ᾽ ἑκάστην καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς καθημερινοῖς τῆς Ἐκκλησίας ὕμνοις, ὁ ἄνθρωπος εἶνε διπλοῦς τὴν φύσιν, ὑλικὸς καὶ ἄϋλος, σῶμα καὶ ψυχή, καὶ τὸ μὲν σῶμα αὐτοῦ εἶνε γήϊνον καὶ θνητόν, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς προπατορικῆς ἁμαρτίας, ἡ δὲ ψυχὴ εἶνε πνευματικὴ ἄϋλος καὶ ἀθάνατος.

Οὐχ ἤττονος ἀποδοκιμασίας καὶ ἀποκηρύξεως ἀξία εἶνε καὶ ἡ περὶ τὸ λειτουργικὸν τῆς Ἐκκλησίας τόλμη τῶν ἀθλίων τούτωνἀνθρώπων.Προσποιούμενοι σεβασμὸν ἄκαιρον πρὸς τὰ περὶ τῆς ἀρχαιοτάτης Ἐκκλησίας ἱστορημένα, διαστρέφουσι σοφιστικῶς τὴν ἱερὰν παράδοσιν καὶ ὑβρίζουσιν εἰς ἔθιμα σεμνὰ καὶ ψυ χωφελέστατα κοινῇ παραδεδεγμένα, καὶ εὐσεβῶς τηρούμενα ἐν συμπάσῃ τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ.

Ἀπὸ πολλῶν αἰώνων τὸ τυπικὸν τῆς θείας Λειτουργίας μένει ἀπαρασάλευτον ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ, ἡ δὲ ἱεροτελεστία γίνεται καθ᾽ ἃ συνέταξαν τὴν ἀκολουθίαν οἱ θεοφόροι Πατέρες καὶ μεγάλοι τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλοι καὶ φωστῆρες. Οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ περικόπτῃ αὐθαιρέτως τὰς ἱερὰς τελετάς. Μόνη δὲ ἡ καθ᾽ ὅλου Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἡ αὐθεντικὸν κῦρος ἔχουσα δύναται νὰ μεταβάλλῃ οὐχὶ αὐτὴν τὴν οὐσίαν, ἀλλ᾽ ἐξωτερικούς τινας τύπους κατὰ τὰς καιρικὰς ἀνάγκας καὶ περιστάσεις.

Τὸ μυστήριον τῆς θείας Εὐχαριστίας, ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος συσταθέν, προαπαιτεῖ ἔκπαλαι ἤδη τὸν καθαρμὸν τῶν Χριστιανῶν ἀπὸ τῶν ἁμαρτημάτων. Αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν διέταξε τὸ μυστήριον τῆς μετανοίας καὶ τῆς μετ’ αὐτῆς συνδεομένης ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, δοὺς εἰς τοὺς θείους καὶ ἱεροὺς Ἀποστόλους, καὶ δι’αὐτῶν εἰς τοὺς διαδόχους τούτων ἐπισκόπους τὴν ἐξουσίαν τοῦ δεσμεῖν καὶ λύειν.Ἅπασαι αἱ Σύνοδοι, ἅπαντες οἱ θεοφόροι Πατέρες εὐσεβῶς καὶ ὀρθῶςἀντιλαβόμενοι τῶν τοῦ Κυρίου λόγων ἐξήσκησαν διὰ τοῦ δικαιώματος τῆς Ἀποστολικῆς Διαδοχῆς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἀφιέναι τὰ ἁμαρτήματα, μεταδόντες ταύτην τοῖς ἐντολοδόχοις αὐτῶν,ἤτοι τοῖς πνευματικοῖς πατράσιν ὡςἐξομολογηταῖς.

Οὐδέποτε ἡ Ἐκκλησία ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοὺς τυχόντας καὶ δὴ καὶ εἰς λαϊκούς·μόνον δὲ ἐν τῆ παρασυναγωγῇ τοῦ Μακράκη ἄνευ φόβου Θεοῦ ἐπετράπη ἡ τοῦ μυστηρίου τούτου τέλεσις εἰς τοὺς τυχόντας, καὶ τὸ ἀτοπώτατον καὶ ὅλως ἀνήκουστον, καὶ εἰς αὐτὰς τὰς γυναῖκας! Πρὸς κορύφωσιν δὲ τοῦ δεινοῦ, καταφανῶς παρερμηνεύοντες τὸ ἀποστολικόν ρητόν, «ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα ὑμῶν»,

 ὅπερ κατὰ τὴν ὀρθὴν ἔννοιαν τοῦ Ἀποστόλου ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀμοιβαίαν καὶ φιλικὴν ὁμολογίαν τῶν παραπτωμάτων τῶν μεταξύ των ἐν οἰκειότητι πρὸς ἀλλήλους διατελούντων Χριστιανῶν χάριν συμβουλῆς καὶ ἀμοιβαίας διορθώσεως, οὐχὶ δὲ χάριν τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτημάτων, τῆς ὑπὸ μόνης τῆς Ἐκκλησίας διὰ τῶν κανονικῶν αὐτῆς ὀργάνων παρεχομένης, οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Μακράκη ἀθετοῦντες καὶ ὑβρίζοντες τὴν ἱερὰν τοῦ μυστηρίου σύστασιν, ἅπαντες ἀλλήλων γίνονται ἐξομολογηταί, δημοσίᾳ ἐξομολογούμενοι, καὶ ἀμοιβαίως καὶ συναλλαγῆς τρόπον τὴν τῶν παραπτωμάτων ἄφεσιν ἀλλήλοις παρέχοντες.

Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ μυστήριον τῆς τῶν ἀχράντων καὶ φρικτῶν μυστηρίων κοινωνίας δὲν ἀφῆκαν ἀπεριύβριστον, προφάσει καὶ πάλιν τῆς τῶν ἀρχαιοτάτων τῆς Ἐκκλησίας ἐθίμων εὐλαβοῦς ἀνορθώσεως, κοινωνοῦντες τοῦ Παναχράντου σώματος καὶ αἵματος, ὅταν θέλωσι καὶ ὅπως θέλωσι, δηλαδὴ μηδαμῶς προετοιμαζόμενοι διὰ τῆς, ὡς εἴρηται, ἀληθοῦς ἐξομολογήσεως καὶ τῆς δεούσης προπαρασκευῆς, ἐνῷ ρητῶς ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν ἐντέλλεται· «δοκιμαζέτω ἄνθρωπος ἑαυτόν, καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω· ὁ γὰρἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει». Καὶ ταῦτα μὲν ἀπῃτοῦντο ἐπὶ τῶν ἀποστολικῶν ἤδη χρόνων. Ποία δὲ δοκιμὴ προαπῃτεῖτο μαρτυρεῖ ἡ τε ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἱ ἱεροὶ Κανόνες, καθ’οὓς ἐπιτίμια ἐπεβάλλοντο ὑπὸ τῶν κατ’ ἱδίαν πνευματικῶν εἰς τοὺς μετανοοῦντας, καὶ ἰδίᾳ ἐξομολογουμένους.

Ὁ διδάσκαλος τῆς οἰκουμένης, Ἰωάννης, ὁ Χρυσόστομος λέγει· «Ἐπειδὴ τὸ παλαιὸν πολλοὶ προσήρχοντο τοῖς μυστηρίοις ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν… οἱ Πατέρες συνειδότες τὸ ἐκ τῆς ἠμελημένης προσόδου γιγνόμενον ἁμάρτημα, συνελθόντες ἐτύπωσαν ἡμέρας τεσσαράκοντα νηστείας… ἵνα ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις καθαρθέντες μετ’ ἀκριβείας ἅπαντες καὶ δι’ εὐχῶν καὶ δι’ ἐλεημοσύνης, καὶ διὰ νηστείας…, καὶ δι’ ἐξομολογήσεως καὶ διὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων, οὕτω κατὰ δύναμιν τὴν ἡμετέραν μετὰ καθαροῦ συνειδότος προσίωμεν (τοῖς ἀχράντοις μυστηρίοις)».

 Κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ ἱεροῦ τούτου Πατρὸς τοιαύτη κάθαρσις προαπῃτεῖτο. Ταύτην ὅμως καταπατοῦσαν οἱ εὐσεβοφανεῖς παρασυνάγωγοι τοῦ Μακράκη, ἀνανεοῦντες δῆθεν τὸ παλαιότατον τῆς Ἐκκλησίας ἔθος, καὶ νομίζουσιν ὅτι αὐτοὶ δύνανται νὰ καθαρεύωσι καὶ κοινωνῶσι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἐν ᾧ ἤδη αὐτὸς ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος δὲν ἐνόμιζε πρὸς τοῦτο ἀξίους τοὺς συγχρόνους αὐτοῦ χριστιανούς. Ἡ Ἐκκλησία οὐδέποτε ἠγνόησε τὰ πάλαι εἰθισμένα καὶ γινόμενα. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ πλεῖστοι τῶν χριστιανῶν διὰ ραθυμίαν καὶ ἀμέλειαν καὶ σκαιότητα τοῦ βίου δὲν δύνανται νὰ ὦσι πάντοτε καθαροὶ καὶ ἄξιοι τῆς μεταλήψεως τῶν ἀχράντων μυστηρίων, ἵνα μὴ ὑπό τῆς συνηθείας παρασυρόμενοι ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ἄνευ δοκιμασίας ἑαυτῶν κοινωνῶσι τοῦ μυστηρίου πρὸς ἰδίαν κατάκρισιν, ἐπεκράτησεν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τὸ ἔθιμον νὰ μεταλαμβάνωσιν οἱ Χριστιανοὶ συνήθως κατὰ τὰς τεταγμένας τῶν νηστειῶν ἐποχάς.Ἀλλ’ εἰ καὶ ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια αὕτη διὰ τοὺς ἄνωθι εἰρημένους λόγους, ἡ Ἐκκλησία ὅμως οὐ μόνον οὐδόλως ἀπαγορεύει τοῖς ἀληθῶς ἀξίοις νὰ προσέρχωνται συχνότερον εἰς τὴν θείαν μετάληψιν,ἀλλὰ μάλιστα ἐν πάσῃ λειτουργίᾳ διὰ τῆς ἐκφωνήσεως «μετὰ φόβου Θεοῦ πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε» προσκαλεῖ τοὺς ἀληθῶς ἁγίους, οὓς προειδοποίησε διὰ τοῦ «τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις» νὰ προσέρχωνται εἰς τὴν θείαν μετάληψιν.

Καθ’ ὅλου ἡ Ἐκκλησία συμφώνως πρὸς τὴν Ἁγίαν Γραφήν καὶ τοὺς θεοφόρους Πατέρας τονίζει μάλιστα τὸ ἀξίως μεταλαμβάνειν, ὡς ἄριστα καὶ ὁ θεῖος Χρυσόστομος, ὁ ἐγγύτατα τοῖς ἀρχαίοις χρόνοις ὤν, λέγει

«Πολλοὶ τῆς θυσίας ταύτης ἅπαξ μεταλαμβάνουσι τοῦ παντός ἐνιαυτοῦ · ἄλλοι δὲ δίς ·ἄλλοι δὲ πολλάκις · οἱ δὲ ἐν ἐρήμῳ καθεζομένοι καὶ διὰ δύο ἐτῶν. Τίνας, λέγει, ἀποδεξόμεθα; Τοὺς ἅπαξ; Τοὺς πολλάκις; Τοὺς ὀλιγάκις; Οὔτε τοὺς ἅπαξ, οὔτε τοὺς πολλάκις, οὔτε τοὺς ὀλιγάκις, λέγει, ἀποδεξόμεθα, ἀλλά τοὺς μετὰ καθαροῦ συνειδότος, μετά καθαρᾶς καρδίας, μετά βίου ἀλήπτου».

Διὰ ταῦτα λοιπόν, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, προσέχοντες ἑαυτοῖς ἀπὸ τῶν ἑτεροδιδασκαλιῶν τοῦ εὐσεβοφανοῦς Μακράκη καὶ τῶν ὀπαδῶν αὐτοῦ, τῆς μὲν ὀρθῆς διδασκαλίας καὶ τῆς ἱερᾶς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας στερρῶς ἀντέχεσθε, ὡς ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἐδιδάχθητε, ἀποτάσσεσθε δὲ πάσῃ δυνάμει τοῖς βλασφήμοις καὶ διεστραμμένοις διδάγμασι τῶν αὐτοφυῶν τούτων θεολόγων, οἵτινες ἀπέβαλον ἀφ’ ἑαυτῶν οὐ μόνον τὴν ὀρθοδοξίαν καὶ εὐσέβειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κοινήν ἀνθρωπίνην σύνεσιν.Χρηστὰς δὲ τὰς ἐλπίδας ἡ Σύνοδος ἔχουσα περὶ τῆς προθύμου ὑμῶν ὑπακοῆς εἰς τὴν διὰ τῆς Συνόδου ἐκφερομένην φωνὴν τῆς Ἐκκλησίας, ἐπιστέφει πάντας ὑμᾶς ταῖς μητρικαῖς αὐτῆς εὐλογίαις, ἐπικαλουμένη ἐφ’ ἅπαντας τὴν χάριν καὶ τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰ. Χριστοῦ, ὧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος. Ἀμήν.

 Ἐν Ἀθήναις,

τῆ κα/ Δεκεμβρίου ᾳωοη/.

Ὁ Ἀθηνῶν

ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ πρόεδρος

Ὁ Ἀκαρνανίας καὶ Αἱτωλίας

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ

Ὁ Μαντινείας καὶ Κυνουρίας

ΘΕΟΚΛΗΤΟΣ

Ὁ Καλαβρύτων καὶ Αἰγιαλείας

ΕΥΘΥΜΙΟΣ

Ὁ Οἰτύλου

ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ

 

Ὁ Γραμματεύς, Ἀρχιμανδρίτης

ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ